Zmiany w sposobie projektowania miejsc pochówku są widoczne między innymi w narastającej różnorodności form kamieniarskich. Obok tradycyjnych konstrukcji ukazują się projekty o łatwych krawędziach, ograniczonej dekoracji i bardziej uporządkowanym układzie elementów. Nowoczesne nagrobki mogą być niewielkie i oszczędne lub składać się z kilku płyt ustawionych na różnorakich wysokościach.
Na prawdę często stosuje się też przesunięcie poszczególnych części względem siebie, dzięki czemu klasyczna forma zostaje zastąpiona mniej regularną kompozycją. Warto jednak pamiętać, że wygląd projektu na wizualizacji nie za każdym razem odpowiada temu, jak będzie demonstrował się w realnym otoczeniu. Odległość od sąsiednich grobów, położenie alejek, dostęp światła czy nawet nachylenie terenu mogą zmienić odbiór proporcji. Z tego powodu przy planowaniu konstrukcji istotne jest uwzględnienie konkretnego miejsca, a nie tylko samego wzoru.
Materiał użyty do stworzenia nagrobka ma znaczenie zarówno dla jego wyglądu, jak i późniejszego sposobu pielęgnacji. Poszczególne kamienie różnią się odcieniem, ziarnistością, układem naturalnych przebarwień oraz reakcją powierzchni na warunki atmosferyczne. Przy łatwych projektach charakter materiału jest zwykle świetnie widoczny, ponieważ spore, pozbawione dekoracji płaszczyzny stanowią bardzo istotną część całej kompozycji. Zupełnie inaczej zachowuje się powierzchnia polerowana, całkiem inaczej matowa lub o wyraźniejszej strukturze. W sytuacji ciemnych płyt mogą być bardziej widoczne osady po deszczu, kurz czy ślady pozostawione przez wodę, natomiast na jaśniejszych materiałach zauważalne bywają inne zabrudzenia. Ma to znaczenie w trakcie późniejszego czyszczenia. Innowacyjne pomniki często wykorzystują kontrast między różnymi powierzchniami, lecz każde dodatkowe zagłębienie, łączenie lub wystający szczegół może zmodyfikować sposób gromadzenia się wilgoci i zanieczyszczeń. Projektowanie nie kończy się więc na ustaleniu kształtu, ponieważ wybrane rozwiązania wpływają także na późniejszy czassze utrzymanie miejsca w porządku.
Współczesne podejście do formy obejmuje również sposób rozmieszczenia napisów. Przy ograniczonej liczbie ozdób litery, cyfry i odstępy między nimi stają się ważnym elementem całego projektu. Należy uwzględnić długość danych, wielkość fonty oraz miejsce przeznaczone na kolejne informacje, jeżeli grób ma być użytkowany przez więcej niż jedną osobę. Czasem zbyt duża liczba napisów sprawia konieczność zmniejszenia liter, co może zaburzyć przedtem zaplanowane proporcje. Z kolei pozostawienie zbyt małej ilości wolnej powierzchni ogranicza możliwości późniejszego uzupełnienia treści. W innowacyjnych pomnikach używa się niekiedy napisy zamieszczone na osobnej płycie, wysuniętym fragmencie konstrukcji albo powierzchni wykonanej z innego materiału. Właściwie każde z tych rozwiązań wymaga natomiast sprawdzenia, czy odpowiada wymiarom konkretnego grobu i zasadom bieżącym na danym cmentarzu.
Nie wszystkie rozwiązania spotykane we współczesnych projektach można zastosować w każdym miejscu. Regulaminy cmentarne mogą określać dopuszczalne wymiary, wysokość elementów, sposób zagospodarowania przestrzeni wokół grobu czy wymagania dotyczące prowadzenia prac. Znaczenie moraz sposób przygotowania podłoża. Cięższa konstrukcja, kilka niezależnych płyt albo elementy o nietypowym kształcie wymagają odpowiedniego zaplanowania ich ustawienia. W praktyce ograniczenia techniczne na prawdę często pojawiają się dopiero przy zestawieniu projektu z rzeczywistymi wymiarami kwatery. Dlatego nowoczesne pomniki na cmentarz mogą różnić się nie tylko wyglądem, lecz również konstrukcją wynikającą z warunków dokładnie określonej umiejscowienia. Przy ocenie projektu warto brać pod uwagę też sposobność wykonania prac porządkowych, dostęp do poszczególnych powierzchni oraz sposób zagospodarowania przestrzeni wokół pomnika. Prosta forma nie za każdym razem oznacza łatwą konstrukcję, a niewielka zmiana wysokości czy położenia jednej płyty może wpływać na ogół układu.
Więcej: nagrobek podwójny częstochowa.