Współczesne samochody z silnikiem wysokoprężnym muszą spełniać określone wymagania dotyczące emisji spalin. Jednym z rozwiązań wykorzystywanych w tym celu jest filtr cząstek stałych DPF, który zatrzymuje część drobnych cząstek powstających podczas pracy silnika. Szczegół ten znajduje się w układzie wydechowym i współpracuje z czujnikami oraz sterownikiem silnika.
Jego stan zależy nie tylko od przebiegu pojazdu, lecz również od warunków eksploatacji i kondycji pozostałych podzespołów. W codziennej jeździe kierowca zwykle nie obserwuje wprost pracy filtra, ponieważ proces oczyszczania przebiega automatycznie. Zmiany mogą być jednakże zauważalne w trakcie regeneracji. W niektórych samochodach chwilowo wzrasta zużycie paliwa, zmienia się dźwięk pracy silnika lub po zatrzymaniu pojazdu wciąż działa wentylator chłodnicy. Takie objawy nie muszą oznaczać awarii. Ich znaczenie uzależniony jest od konkretnego modelu auta, czasu trwania procesu i częstotliwości występowania.
Istotnym zagadnieniem jest różnica między naturalnym zużyciem filtra a rozterkami wynikającymi z nieprawidłowej pracy silnika. Wewnątrz DPF gromadzi się sadza, która w odpowiednich warunkach może zostać wypalona podczas regeneracji. Proces wymaga osiągnięcia adekwatnej temperatury spalin, dlatego częste przejazdy na krótkich dystansach mogą utrudniać jego zakończenie. Jeżeli samochód jest regularnie uruchamiany na kilka minut, a następnie wyłączany, sterownik może niejednokrotnie podejmować próby oczyszczania. Z nierzadko może to prowadzić do wzrostu zapełnienia filtra i pojawienia się komunikatu ostrzegawczego. Inaczej zachowuje się popiół, który powstaje między innymi z pozostałości dodatków zawartych w oleju silnikowym. Nie ulega on usunięciu w trakcie standardowego wypalania, dlatego wraz z upływem czasu niweluje się dostępna przestrzeń w filtrze. W praktyce znaczy to, że częsta regeneracja nie za każdym razem świadczy o niewłaściwym stylu jazdy. Przyczyną może być także zużycie filtra, problem z czujnikiem lub usterka innego elementu układu napędowego.
Przy ocenie stanu filtra istotne są dokładnie sprecyzowane dane diagnostyczne. Odczyt błędów umożliwia ustalić, jakie nieprawidłowości zarejestrował sterownik, niemniej jednak nie za każdym razem wskazuje bezpośrednią przyczynę problemu. Trzeba uwzględnić w głównej mierze ciśnienie różnicowe spalin, temperaturę pracy, częstotliwość regeneracji i wartości obliczonego zapełnienia. Warto też sprawdzić, czy silnik osiąga właściwą temperaturę roboczą a także czy układ wtryskowy działa prawidłowo. Niesprawny termostat może utrudniać osiągnięcie warunków potrzebnych do wypalania, a kłopoty z wtryskiem mogą zwiększać ilość sadzy powstającej w trakcie spalania paliwa. Zdarza się również, że za nieprawidłowy odczyt odpowiada uszkodzony czujnik albo niedrożny przewód pomiarowy. Wymiana samego filtra bez sprawdzenia takich elementów może więc nie rozwiązać kłopotu. Tożsamo nie każda sytuacja wymaga wymuszonej regeneracji. Jej wykonanie powinno zależeć od rezultatów pomiarów i dopuszczalnych wartości określonych dla danego silnika.
Na żywotność układu oczyszczania spalin wpływają również regularne czynności serwisowe. Znaczenie ma stosowanie oleju o specyfikacji niezbędnej przez producenta pojazdu, ponieważ jego skład wiąże się z ilością popiołu pozostającego w filtrze. Ważne są także sprawność układu recyrkulacji spalin, stan turbosprężarki oraz szczelność układu dolotowego i wydechowego. O ile na desce rozdzielczej pojawia się ostrzeżenie dotyczące DPF, a samochód traci moc lub zaczyna zużywać wyraźnie więcej paliwa, dalsze postępowanie musi uwzględniać zalecenia producenta i wyniki diagnostyki. Nie należy zakładać, że każdą usterkę można wyeliminować przez dłuższą jazdę z wyższą prędkością. Przy sporym zapełnieniu filtra albo obecności dodatkowych błędów taka próba może być niewłaściwa. W współzależności od stanu elementu rozważa się regenerację serwisową, czyszczenie po demontażu albo wymianę. Prawie każde z tych rozwiązań ma określone ograniczenia, a wybór uzależniony jest od rodzaju zanieczyszczeń, stopnia zużycia i konstrukcji konkretnego układu. Usuwanie filtra albo wyłączanie jego funkcji może dodatkowo naruszać przepisy dotyczące emisji spalin i dopuszczenia pojazdu do ruchu.
Zobacz także: dpf łódź.